πίσω

Η ΔΥΣΗ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ, ΕΜΕΙΣ ΤΟ ΣΥΚΟΦΑΝΤΟΥΜΕ

Κωνσταντiνος Χολέβας, Πολιτικός Eπιστήμων

Oταν o Aλεξανδρινός ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης έγραφε γιά τόν «ένδοξο βυζαντινισμό μας», προφανώς μιλούσε παινετικά γιά τήν στορία καί τήν προσφορά της Βυζαντινς Ατοκρατορίας, τς Ρωμανίας. ντιθέτως στήν ποχή μας χει καθιερωθε μία ρνητική χρήση το ρου «βυζαντινισμός» καί ρισμένοι Νεοέλληνες στρέφονται κατ’ εθεαν στόν παπο μας-τήν ρχαιότητα- αδιαφορντας γιά τόν πατέρα μας, τό λληνορθόδοξο Βυζάντιο. διαφορά εναι τι μέν Καβάφης γνώριζε στορία, ν ο χλευάζοντες τό Βυζάντιο δέν γνωρίζουν τήν μελετον μέ παραμορφωτικούς φακούς. κόμη καί προσπάθεια το σκηνοθέτη Κώστα Γαβρ νά δείξει νευ τεκμηριώσεως τι δθεν Χριστιανοί κατέστρεφαν τίς μετόπες το Παρθεννος, ντάσσεται στήν δια φιλοσοφία. σκοπός εναι νά δοθε τό μήνυμα τι λα ατά γιναν μέ τήν καθοδήγηση τς πίσημης κκλησίας, ποία δημιούργησε τό σκοταδιστικό, πως τό βλέπουν, Βυζάντιο.

Περί του Παρθενώνος
πήντησαν καί θά παντήσουν ο ρχαιολόγοι καί ο εδικοί τς ποχς. Προσωπικά θά θελα μόνο μία πισήμανση νά κάνω: ν ο Χριστιανοί της Βυζαντινς ποχς εχαν τόσο μεγάλο μένος μέ κάθε τι ρχαο, τότε θά λλαζαν τό νομα τν θηνν καί δέν θά φηναν να νομα πού αναφέρεται στήν θην. χι μόνο σεβάσθηκαν τό νομα, λλά πιπλέον τόν Παρθεννα τόν νόμασαν «Παναγία θηνιώτισσα» καί τόν φιέρωσαν στήν Θεοτόκο. Γενικότερα , μως, περί τς πολιτιστικς προσφορς τς Βυζαντινς μας Ρωμηοσύνης, ρχονται νά δώσουν τή μαρτυρία τους πολλοί ξένοι συγγραφες, πό τούς ποίους σήμερα θά παρουσιάσω δύο. πιλέγω τό βιβλίο το μερικανο Κόλιν Οέλλς «Σαλπάροντας π’ τό Βυζάντιο - Πς μία χαμένη ατοκρατορία διαμόρφωσε τόν κόσμο» (1) . Καί τό ργο το Γάλλου καθηγητο Συλβαίν Γκουγκενέμ μέ τίτλο « ριστοτέλης στό Μόν –Σαίν-Μισέλ» καί μέ πότιτλο: «Ο λληνικές ρίζες τς Χριστιανικς Ερώπης». (2) Ετυχς καί τά δύο βιβλία χουν μεταφρασθε στά λληνικά καί μπορον νά βοηθήσουν κάθε συμπατριώτη μας, ποος καλοπροαίρετα νδιαφέρεται νά μάθει ποιά και πόσο σημαντική ταν προσφορά τν Βυζαντινν προγόνων μας στόν παγκόσμιο πολιτισμό.
Ο νέος σέ ηλικία Κόλιν Ουέλλς σπούδασε αρχαία ιστορία καί φιλολογία στίς ΗΠΑ καί έμαθε τό Βυζάντιο
πό ναν ξαίρετο δάσκαλο: Τόν διαπρεπ λληνα βυζαντινολόγο Σπύρο Βρυώνη. Στόν πρόλογό του ο συγγραφεύς σημειώνει: « διάρθρωση του βιβλίου πορρέει πό δύο δέες, πού καί ο δύο μαζί προσφέρουν ναν εκολο τρόπο γιά νά κατανοήσουμε τήν πολιτιστική κληρονομιά το Βυζαντίου. πρώτη εναι δυαδική φύση τς παράδοσής του, ποία ντικατοπτρίζεται στόν νστερνισμό τόσο τς χριστιανικς πίστης, σο καί το λληνικο πνεύματος. δεύτερη διαρθρωτική δέα το βιβλίου συνίσταται τι ο κληρονόμοι ατς τς δυαδικς παράδοσης ταν ο τρες νεώτεροι πολιτισμοί πού ναδύθηκαν ρχικά σέ περιοχές ο ποες εχαν ποσπασθε πό τό Βυζάντιο: δυτικός, σλαμικός καί σλαβικός κόσμος. καθένας πό ατούς τούς τρες παγκόσμιους πολιτισμούς διαμορφώθηκε ριζικά πό τό Βυζάντιο-λλά καθένας ταν διαίτερα πιλεκτικός σον φορ τήν πλευρά το Βυζαντίου πού πέλεξε νά νστερνιστε. Ατό τό βιβλίο τιμ τή νεργητικότητα καί τόν δυναμισμό κείνων τν νεαρν πολιτισμν, πως πίσης καί τόν κπληκτικό πλοτο το βυζαντινο πολιτισμο» (σελ. xxvii).
Στήν πρώτη ενότητα ο Ουέλλς εξηγεί π
ς τό Βυζάντιο μετέφερε στή Δυτική Ευρώπη τήν ρχαιοελληνική γραμματεία καί σοφία. Στή δεύτερη μιλ γιά τίς βυζαντινές ιδράσεις στόν ραβικό καί μουσουλμανικό κόσμο. Στήν τρίτη νότητα περιγράφει τήν διάδοση τς ρθοδοξίας καί το λληνορθοδόξου πολιτισμο στόν σλαβικό κόσμο καί κυρίως στή Ρωσία. πίλογος φιερώνεται στόν «τελευταο βυζαντινό», τόν μοναχό Μιχαήλ Τριβώλη πό τήν ρτα, ποος δίδαξε πολλά στούς Ρώσους τόν 16ο αἰῶνα καί μεινε γνωστός ς «Μάξιμος Γραικός». Δέν μπορε, λοιπόν, νά ταν σκοταδιστικό τό Βυζάντιο, πως τό παρουσιάζουν ο φανατικοί ντιεκκλησιαστικοί νεοέλληνες διανοητές, ταν τροφοδότησε πνευματικά τόσους πολλούς λαούς καί πολιτισμούς!
Τό βιβλίο του Γάλλου Συλβαίν Γκουγκενέμ, καθηγητού Μεσαιωνικ
ς ιστορίας στό Πανεπιστήμιο τς Λυών, χει ς στόχο να καταρρίψει τήν ποψη πού διδάσκουν πολλοί δυτικοί στορικοί, τι δθεν Δύση μαθε τόν ριστοτέλη και τούς λλους ρχαίους συγγραφες μέσ τν ράβων μουσουλμάνων. συγγραφεύς αποδεικνύει τι μεγαλύτερος δάσκαλος τς Δυτικς Ερώπης στήν αρχαία παιδεία ταν τό Βυζάντιο, τό ποο σεβάσθηκε καί καλλιέργησε τήν ρχαία λληνική γραμματεία καί μέ τούς κληρικούς του καί μέ τούς μοναχούς καί μέ τούς λαϊκούς λογίους του. Γνωρίζουμε φυσικά τι προσέγγιση τν Χριστιανν ταν πιλεκτική πρός τά ρχαα κείμενα, πως διδάσκει καί Μέγας Βασίλειος στό ργο του «Πρός τούς νέους πως ν ξ λληνικν φελοντο λόγων». Γκουγκενέμ μς βοηθε νά κατανοήσουμε τι τό ρθόδοξο Βυζάντιο οδέποτε δίωξε τήν κλασσική παιδεία, λλά ντθέτως τήν προώθησε καί τήν διέδωσε σέ λλους λαούς. ναφέρεται πίσης καί στόν ρόλο πολλν ραβοφώνων Χριστιανν –κυρίως μονοφυσιτν- στή μετάφραση λληνικν κειμένων στά ραβικά καί μς ποκαλύπτει τήν παρξη λοκλήρων γαστηρίων ντιγραφς καί μεταφράσεως λληνικν κειμένων στό γαλλικό μοναστρι το Μόν-Σαίν-Μισέλ περί τό τος 1120. μεταφραστής ταν νας κληρικός μέ τό νομα «άκωβος τς Βενετίας λληνας».
Ίσως νά μή συμφωνο
με μέ λα τά σημεα το βιβλίου, μως εναι αξιοπρόσεκτα τά κυριώτερα συμπεράσματα το συγγραφέως. τι δηλαδή « πολιτισμική ελίτ το Βυζαντίου ταν Χριστιανική καί ταυτόχρονα λληνική» (σελ. 86). Καίότι «ο πολιτισμικές ρίζες τς Ερώπης πλώνονταν στόν λληνικό πολιτισμό, τό ρωμαϊκό δίκαιο καί τή Βίβλο» (σελ. 216). Ο Γκουγκενέμ ντιτίθεται σαφώς πρός τήν σοπεδωτική παγκοσμιοποίηση καί μς θυμίζει τά λόγια το μεγάλου Γάλλου στορικο Φερνάν Μπρωντέλ, πού πέμενε τι: «Μόνο ο οτοπιστές νειρεύονται τή συγχώνευση τν θρησκειν. Ο θρησκεες, ,τι κριβς πιό προσωπικό πάρχει, πιό νθεκτικό μέσα σ’ ατό τό σύμπλεγμα γαθν, δυνάμεων, πού εναι κάθε πολιτισμός» (σελ. 201). Καί χων τα κούειν κουέτω.

(1)
κδόσεις ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, θήνα 2008
(2)
κδόσεις ΟΛΚΟΣ, θήνα 2009

 

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock