πίσω

ΠΕΡΙ ΕΛΑΙΑΣ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΥΘΟ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 

 Εδώ θα θίξου΅ε ΅ερικές ΅όνο πτυχές από την ιστορία της ελιάς και του λαδιού, για να καταλάβουμε ότι πολλά απ' αυτά που κάνου΅ε και σκεφτό΅αστε σή΅ερα δεν είναι παρά τα άνθη και οι καρποί του  πανάρχαιου δένδρου της ιστορίας, που πάει βαθιά και πυκνά ΅έσα στο παρελθόν, ΅ε τον ίδιο τρόπο που απλώνονται οι ρίζες της ελιάς ΅έσα στην πα΅πάλαιη ελληνική γη. 

 Αιωνόβια Ελιά Παλαιών Ρουμάτων

 Δίπλα στο κεντρικό δρόμο που οδηγεί στην πλατεία των Παλαιών Ρουμάτων υπάρχει μια συστάδα από πανάρχαιες ελιές ποικιλίας “τσουνάτη”. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζει μια ελιά μεγάλων διαστάσεων. Η ηλικία της υπολογίζεται ότι πρέπει να πλησιάζει τα 3000 χρόνια. Η περίμετρος του κορμού της είναι 15,6 μέτρα. Η μέγιστη διάμετρος του κορμού , σε ύψος 60 εκατ., είναι 4,5 μέτρα. Περίπου υπολογίζεται ότι στην κοιλότητα της (κουφάλα), χωρούν 4 -5 άτομα. Η ελιά σύμφωνα με όσα αναφέρουν οι κάτοικοι του χωριού έχει μια σημαντική παρουσία στην ιστορική διαδρομή του χωριού. Κατά την τουρκοκρατία, στην κοιλότητα της είχε ανασκαφεί λάκκος μέσα στον οποίο είχε τοποθετηθεί πιθάρι, όπου φυλάσσονταν όπλα που χρησιμοποιούνταν εναντίον των κατακτητών.

 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ

 Μύρτος. Παραθαλάσσιο χωριό στο Λιβυκό πέλαγος. Ανατολικά του χωριού (3,5 χλμ) στον λόφο «Φούρνου Κορυφή» βρέθηκαν τα ερείπια του προϊστορικού οικισμού Μύρτος Πρωτομινωικής εποχής (3300 π.χ.) με 90 δωμάτια και άλλους χώρους. Κατά την ανασκαφή του οικισμού αυτού, βρέθηκαν πολλά ξύλα που προέρχονταν από ελαιόδεντρα που είχαν υποστεί κλάδεμα, πράγμα που αποτελεί την αρχαιότερη ένδειξη εκμετάλλευσης της ελιάς που υπάρχει μέχρι σήμερα στον κόσμο.

Η νησίδα Ψείρα βρίσκεται στον κόλπο του Μεραμπέλου της ανατολικής Κρήτης. Σε μια στενή βραχώδη χερσόνησο προς τη μεριά της στεριάς άκμασε ένας πλούσιος εμποροναυτικός μινωικός οικισμός από τα προανακτορικά μέχρι και τα νεοανακτορικά χρόνια. Είχε στενή διοικητική εξάρτηση από την πρωτεύουσα Κνωσό, όπως δείχνουν τα πολύ σπουδαία ευρήματα από τις ανασκαφές, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν οι ανάγλυφες τοιχογραφίες. 

Ο πιθαμφορέας με διακόσμηση κλαδιών ελιάς
Ανάμεσα στα πολυπληθή ευρήματα από τον ακμαίο νεοανακτορικό μινωικό οικισμό της Ψείρας ξεχωρίζει ένας πιθαμφορέας για αποθήκευση και μεταφορά λαδιού, πλούσια διακοσμημένος με βούκρανα και διπλούς πελέκεις εναλλάξ, και ανάμεσά τους εικονίζονται λυγερά ανθοφόρα κλαδιά ελιάς. Το αγγείο έχει λαβές για τη μεταφορά του στον ώμο και χαμηλά στην κοιλιά.
Φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.

 Ιστορικη Εξελιξη:

Νεολιθική Εποχή(πριν από 9.000-5.500 χρόνια): η εξημέρωση και καλλιέργεια της ελιάς στις ελληνικές χώρες ξεκίνησε στα πρώτα στάδια της οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης στη νεολιθική εποχή, στις πυκνά κατοικημένες και αναπτυγμένες περιοχές (τη νότια δυτική Κρήτη, τη Μεσαρά-Αστερούσια και την Ιεράπετρα-Σητεία. Ο ελαιόκαρπος περιλαμβανόταν στα βασικά είδη διατροφής των κατοίκων, αν και οι σχετικές μαρτυρίες είναι λίγες.

Προανακτορική Εποχή(πριν από 5500-4000 χρόνια): Είναι η πρώτη εποχή στην οποία έχομε στοιχεία για μελέτη. Τα ευρήματα που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα περιλαμβάνουν πυρήνες ελιάς από τους τάφους στη Λεβήνα (Λέντα) της νότιας Κρήτης  και στο Κράσι Πεδιάδας, και από τους οικισμούς της Τρυπητής και της Αγίας Τριάδας στη νότια Κρήτη, της Κνωσού, της Μύρτου και της Βασιλικής στην Ιεράπετρα, της Ντέμπλας Χανίων και του Χαμαλευρίου Ρεθύμνου. Τα ευρήματα δεν επαρκούν για να μιλήσομε για μεγάλη παραγωγή πριν από το 2000 π.Χ. Ο ελαιόκαρπος αποτελούσε βασικό στοιχείο διατροφής, ενώ η παραγωγή λαδιού θα ήταν σε οικογενειακό επίπεδο.

Παλαιοανακτορική Εποχή(πριν από 4000-3700 χρόνια): Στην παλαιοανακτορική εποχή με τη γενικότερη συστηματοποίηση της παραγωγής, στα πλαίσια της οργάνωσης της οικονομίας, υποθέτομε ότι και η ελαιοκομία αναπτύχθηκε περισσότερο. Οι πίθοι από το παλιό ανάκτορο της Φαιστού στη νότια Κρήτη και από το ανακτορικό κτίριο στο Μοναστηράκι Αμαρίου, που ήταν εξαρτημένο από τη Φαιστό, και οι γιγάντιοι πίθοι από τα παλιό ανάκτορο της Κνωσού αποδεικνύουν τη συγκέντρωση και φύλαξη της παραγωγής και μάλιστα με τη φροντίδα της κεντρικής εξουσίας. 

Νεοανακτορική και Τελική Ανακτορική(πριν από 3700-3000 χρόνια): Στην νεοανακτορική και στην τελική ανακτορική (κρητομυκηναϊκή) εποχή η ελαιοκομία αποτέλεσε βασικό τομέα της παραγωγής στη μινωική οικονομία. Στις εποχές αυτές ανήκουν τα περισσότερα τέχνεργα και εγκαταστάσεις που είναι γνωστές και δημοσιευμένες. ’λλα μνημεία ελαιοκομίας είναι οι πίθοι για την αποθήκευση του ελαιόλαδου, οι λύχνοι στους οποίους το έκαιγαν  για φωτισμό, οι πιθαμφορείς και οι μικρότεροι αμφορείς - απλοί και ψευδόστομοι, με τους οποίους το μετέφεραν και το εμπορεύονταν. Μοναδικές πληροφορίες για την ελιά και το λάδι μας δίνουν οι τοιχογραφίες, τα γραπτά τεκμήρια σε γραμμική Β γραφή της τελευταίας περιόδου, και τα ζωγραφισμένα αγγεία και τα μικροτεχνήματα, κυρίως σε χρυσό. 

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock