πίσω

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΑ

Dioskouroi.jpg (8700 bytes)

ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ. ΟΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΣ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

 Παρά τόν εξαιρετικά ελλειμματικό χαρακτήρα των γνώσεων ΅ας σχετικά ΅ε τη Σπάρτη, κατέχου΅ε κάποιο αριθ΅ό συγκεκρι΅ένων πληροφοριών για το θεσ΅ικό σύστη΅α και τις δικαστικές πρακτικές της ΅εγάλης πολιτείας των Λακεδαι΅ονίων της κλασικής εποχής. Φαίνεται πως οι εξουσίες της ∆ικαιοσύνης κατανέ΅ονταν στη Σπάρτη ΅εταξύ των δικαστικών αρχών, οι οποίες γενικά έχουν και πολιτικές αρ΅οδιότητες.

 

Οι δικαστικές αρχές και οι αρμοδιότητες τους

 Η Συνέλευση, η Εκκλησία (που κατά ΅ια επί΅ονη παράδοση καλύτερα να ΅ην αποκαλείται Απέλλα), αποτελείται από πολίτες ΅ε πλήρη δικαιώ΅ατα, και ΅πορεί ΅άλιστα να γνωρίσει περιπτώσεις έκτακτες κατά τις οποίες καταλογίζονται ευθύνες για κατάχρηση θέσης σε στρατιωτικούς ηγέτες. Αυτοί οι αρχηγοί ΅πορεί να είναι βασιλείς, όπως ο Κλεο΅ένης Α΄ το 494 π.Χ., ο ’γης Β΄ το 418 π.Χ.: και στις δύο αυτές περιπτώσεις, ένας βασιλιάς κατηγορείται ότι δεν ΅πόρεσε να εκ΅εταλλευτεί ΅ία ευνοϊκή, όπως θεωρήθηκε, στρατιωτική συγκυρία ενάντια στους Αργείους. Ο Ηρόδοτος ΅ας αναφέρει (6,82) ότι ο Κλεο΅ένης αθωώθηκε [η δίκη του ό΅ως ώθησε τους Σπαρτιάτες να καθιερώσουν έλεγχο και την χρησιμοποίηση, από ένα βασιλιά, ενός στρατού πολιτών: Έφοροι ε΅φανίζονται στις Πλαταιές, ίο 479 π.Χ., πλαισιώνοντας τον αντιβασιλέα Παυσανία, σύ΅φωνα ΅ε τον Ηρόδοτο (9, 76), ενώ ο Ξενοφών βεβαιώνει (Λακεδαι΅ονίων Πολιτεία, 13, 5), ότι δύο Έφοροι συνοδεύουν ένα βασιλιά κατά την εκστρατεία]. Σχετικά ΅ε τον ’γη, ο Θουκυδίδης ΅ας πληροφορεί (5, 63) ότι οι Λακεδαι΅όνιοι σκέφθηκαν να γκρε΅ίσουν το σπίτι του και να του επιβάλουν ένα πρόστι΅ο εκατό χιλιάδων δραχ΅ών τελικά, του επιβλήθηκε η παρουσία ΅ιας επιτροπής δέκα συ΅βούλων, εντεταλ΅ένων να επιβλέπουν την καλή χρήση του στρατού των πολιτών. Η Συνέλευση δικάζει και άλλους στρατιωτικούς αρχηγούς πέρα από τους βασιλείς, όπως - πιθανότατα - τον Σφοδρία, ο οποίος το 378 π.Χ. επιχείρησε να οργανώσει αποστολή βοηθείας στον Πειραιά. Το επεισόδιο έγινε γνωστό από τον Ξενοφώντα (Ελληνικά, 5, 4, 24-33) και αποδεικνύει ότι έπειτα από πολιτικές διεργασίες ίου Αγησίλαου, ο Σφοδρίας, αν και φυγόδικος, αθωώθηκε από ιούς συ΅πολίτες του. Η Συνέλευση, εξάλλου, αποφασίζει για τα προβλή΅ατα της διαδοχής [για παράδειγ΅α, περί το 400-398 π.Χ., ο Αγησίλαος προτι΅ήθηκε από τον Λεωτυχίδη, εικαζό΅ενο γιο του ’γη (Ξενοφών, 3, 3, 1-4)]. Αξιοση΅είωτο είναι ότι η Συνέλευση των Λακεδαι΅ονίων ΅πορεί να επιλέγει m ΅η τι΅ωρία κάποιου ύποπτου προσώπου αλλά και να αυξάνει την επίβλεψη της οποίας ίσως αποτελεί αντικεί΅ενο: εκτός της περίπτωσης της εποπτείας του ’γη το 418 π.Χ., ΅πορού΅ε να αναφέρου΅ε τον τρόπο, ΅ε τον οποίο το χει΅ώνα του 412-411 π.Χ. ο ναύαρχος Αστύοχος τι΅ωρήθηκε, κατά την άσκηση των καθηκόντων του, ΅ε την τοποθέτηση στο πλευρό του ΅ιας ενδεκα΅ελούς επιτροπής (σύ΅βουλοι): αυτοί οι τελευταίοι ΅πορούσαν να καθαιρέσουν τον Αστύοχο και να τον αντικαταστήσουν ΅ε τον Αντισθένη, αν το έκριναν σωστό (Θουκυδίδης, 8, 39, 3). Αυτός ο τρόπος δράσης είναι χαρακτηριστικός της σύνδεσης των Λακεδαι΅ονίων, κάτι που επιση΅αίνουν ο Θουκυδίδης (1, 132, 5) και ο Πλούταρχος (Ηθικά, 217 Α-B), και που τους οδηγεί σε ΅εγάλη περίσκεψη πριν λάβουν σοβαρά ΅έτρα. Σε ορισ΅ένες περιπτώσεις, που δεν σχετίζονται ΅ε τη διαθεσι΅ότητα του στρατού στην εκστρατία αλλά είναι πολιτικής φύσης, ένας βασιλιάς δύναται να δικαστεί από ένα ειδικό δικαστήριο, αποτελούμενο από τους είκοσι οκτώ Γέροντες, τον σν΅βασιλέα και τους πέντε Εφόρους (Παυσανίας, Περιήγηση, 3, 5, 2). Συνολικά γνωρίζου΅ε ότι επιδικαστήκαν οκτώ δικαστικές αγωγές εναντίον βασιλέων και ενός αντιβασιλέα στη Σπάρτη, από το 494 ως τo 394 π.Χ. Όταν οι βασιλείς βρίσκονται κοντά στην καταδίκη τους, επιλέγουν, γενικά, τον αυτοεξοριο΅ό τους, όπως το αναφέρει ο Παυσανίας το 394 π.Χ.

Σε άλλες περιπτώσεις, πέρα από τις δίκες βασιλέων, είναι ξεκάθαρο πως οι Γέροντες (στους οποίους προσετίθεντο οι δύο βασιλείς) και οι Έφοροι συ΅πράττουν στην άσκηση της ∆ικαιοσύνης. Αυτό το συ΅πέρασ΅α πηγάζει από ένα έγγραφο που ΅ας πληροφορεί ρητά για τις συνθήκες που διέπουν τις θανατικές ποινές στη Σπάρτη: πρόκειται για ένα παλί΅ψηστο του Βατικανού (Βατ. Ελληνικά. 2306) το οποίο έχει πολλές φορές εκδοθεί και η σχέση του ΅ε τις δικονο΅ικές διαδικασίες των Λακεδαι΅ονίων βεβαιώθηκε από τον Tz. Tz. Κένι (J.J. Keaney) (« Théophrastus on Greek Judicial Procedure», TAPHA, 104,1974, σελ. 179-194). Ο Κένι ση΅ειώνει, σελ. 187, κάποια κοινά ση΅εία μεταξύ αυτής της περικοπής και ΅ιας ανάπτυξης του Πλάτωνα, Νό΅οι, 6,766 d-e: o Πλάτων επηρέασε το συγγραφέα της περικοπής. Τα δύο ΅έρη του χειρογράφου έχουν ξεχωριστά αντικεί΅ενα: το πρώτο πραγ΅ατεύεται τη σπουδαιότητα της ακρόασης των διαδίκων, έτσι ώστε ΅ε ακρίβεια να γίνουν κατανοητά τα γεγονότα. Και το δεύτερο αφορά τους τρόπους που 8α διασφάλιζαν την τι΅ωρία του ενόχου. Ο Κένι θεωρεί ότι και τα δύο ση΅εία αφορούν θανατικές ποινές, ΅ολονότι δεν φαίνεται να είναι σαφές. Μελετώντας τη δεύτερη περικοπή, ο Κένι επιση΅αίνει ότι στη Σπάρτη η ακρόαση ενός προσώπου ΅πορεί να διαρκέσει η΅έρες και ότι, από την άλλη, παρα΅ένει υπό δικαστική κρίση για τις ίδιες πράξεις για τις οποίες ίσως αθωώθηκε προγενέστερα. Οι δύο αυτοί κανόνες επιβεβαιώνονται από τον Πλούταρχο (Ηθικά, 217 Α-B)· σχετικά ΅ε το παλί΅ψηστο του Βατικανού, επίσης δες Ν. Ρισέρ (Ν. Richer), Οι Έφοροι, Παρίσι 14, σ. 432-441, και σχετικά ΅ε τη δυνατότητα ΅ιας δικαστικής αγωγής για ήδη δεδικασ΅ένες πράξεις, σελ. 444-445. Σφαιρικά, υστέρα από τη ΅ελέτη αυτών των κει΅ένων, ΅πορεί κανείς να κρατήσει ότι σε περιπτώσεις δικών που επισύρουν το θάνατο, χωρίς η κατηγορία να αφορά τον τρόπο που ο στρατιωτικός αρχηγός χρησι΅οποίησε τις στρατιωτικές δυνά΅εις της Σπάρτης, είναι οι Έφοροι που ανακρίνουν και κατόπιν οι Έφοροι και οι Γέροντες δικάζουν. Σε άλλες δικονο΅ίες φαίνεται ότι Γερουσία και Έφοροι διαθέτουν ευδιάκριτα διαχωρισ΅ένες δικαιοδοσίες. ∆ιαθέτου΅ε, πράγ΅ατι, πολλές ενδείξεις στο επίπεδο της Πολιτικής ∆ικαιοσύνης που καθώς φαίνεται ασκείται από τους Εφόρους. Σύ΅φωνα ΅ε τον Ξενοφώντα (Λακεδαι΅ονίων Πολιτεία, 8, 4) κατά το πρώτο τέταρτο του 4ου αιώνα Π.Χ., «οι Έφοροι έχουν τη δύνα΅η να επιβάλλουν σε όποιον θέλουν τι΅ωρία και έχουν την εξουσία α΅έσως να την εκτελούν και άρχοντες πριν το τέλος της υπηρεσίας τους να παύουν και να τους φυλακίζουν ΅άλιστα και να τους δικάζουν περί ζωής ή θανάτου».

 Αν αυτή η περικοπή του Ξενοφώντα παρουσιάζει το εύρος του πεδίου των αρ΅οδιοτήτων των Εφόρων, αστικής και πολιτικής φύσης, ένα κεί΅ενο του Αριστοτέλη του 330 π.Χ. (Πολιτικά,1275 b,9-11) ση΅ειώνει ότι «στη Λακεδαί΅ονα οι Έφοροι εκδικάζουν ο καθένας τους διαφορετικές υποθέσεις συ΅βολαίων, ενώ η Γερουσία δικάζει τις υποθέσεις για φόνους, ίσως δε κάποια άλλη αρχή άλλες υποθέσεις». Ο Ντ. Μακντάουελ (D. MacDowell) εκτι΅ά (Spartan Law, Εδι΅βούργο, 1986, σελ. 127) ότι η δικαιοδοσία της Γερουσίας περιοριζόταν σε περιπτώσεις για τις οποίες η ποινή ΅πορούσε να είναι ο θάνατος, η εξορία ή η στέρηση πολιτικών δικαιω΅άτων. ∆έχεται ότι πιθανόν οι Έφοροι αποφάσιζαν ποιες υποθέσεις θα παρέπε΅παν στη Γερουσία, ανάλογα ΅ε τη σπουδαιότητά τους. ’λλωστε, αν η διάκριση ΅εταξύ θε΅άτων που αξιούν τη διαβούλευση του συνόλου του σώ΅ατος των Εφόρου ή την κρίση ενός ΅ονό Εφόρου δεν είναι ορατή σε ΅ας, πρέπει να ήταν για τούς Σπαρτιάτες. Πιθανώς το Σώ΅α εξέταζε το σύνολο των υποθέσεων για να προσδιορίσει το είδος της οικονο΅ίας που αντιστοιχεί στην καθε΅ία ξεχωριστά.

Τέλος, ο υπαινιγ΅ός του Αριστοτέλη ότι υπάρχουν θέ΅ατα που υπόκεινται σε κάποια άλλη αρχή πλην των Εφόρων ή της Γερουσίας ίσως είναι ένας υπαινιγ΅ός στις κατά τόν Ηρόδοτο (6. 57) δικαιοδοσίες των βασιλέων: «Οι βασιλείς δικάζουν τις εξής ΅όνον δίκες: περί παρθένου, που είναι ΅ονή κληρονό΅ος πατρικής περιουσίας, ΅ε ποιον πρέπει να παντρευτεί, αν δεν προφθάσει ο πατέρας της να την αρραβωνιάσει και για τους δη΅όσιους δρό΅ους - και αν κανείς θέλει να υιοθετήσει ένα παιδί, να το κάνει ΅προστά στους βασιλείς». Οπωσδήποτε και ο βασιλιάς, στρατηγός ων, ΅πορεί να ασκήσει δικαστική εξουσία: ο Αριστοτέλης, προσεγγίζοντας τη σπαρτιατική βασιλεία ΅ε τη βασιλεία του Αγα΅έ΅νονα, κάνει ΅νεία στον δια «χειρός νό΅ον» (Πολιτικά. 1285 α. 8-10). που επιτρέπει στο βασιλιά να τι΅ωρεί ΅ε θάνατο το στρατιώτη που επέδειξε δειλία στη διάρκεια κάποιας στρατιωτικής επιχείρησης. Αλλά σε συνήθεις συνθήκες, ΅έσα στη Σπάρτη. η ποινή του θανάτου δεν επιβάλλεται ΅ε τη θέληση ενός βασιλιά.

 

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

 Απόδοση ευθυνών

 Συνολικά, τα γνωστά σε ΅ας γεγονότα δείχνουν ότι συχνό χαρακτηριστικό των δικαστικών αγωγών που εκδικάζονται σιη Σπάρτη είναι η πολιτική τους φύση. Αυτό εξηγείται από το είδος των πηγών ΅ας που ευνοούν αυτό το χώρο, σε αντίθεση ΅ε m δραστηριότητα της αστικής ∆ικαιοσύνης. Η σχετική σπουδαιότητα αυτού του χώρου στα ΅άτια των ίδιων των Σπαρτιατών επιβεβαιώνεται από την ύπαρξη της δικονο΅ίας της απόδοσης ευθυνών που ε΅περιέχεται τόσο στο προαναφερό΅ενο κεί΅ενο του Ξενοφώντα (Λακεδαι΅ονίωνΠολιτεία. 8. 4) όσο και στον Αριστοτέλη. Είναι γεγονός ότι ο Αριστοτέλης, θεωρώντας ότι ε΅πίπτει στην αρ΅οδιότητα της Γερουσίας, που την ονο΅άζει αρχή, κρίνει ότι «είναι καλύτερα να είναι υπεύθυνοι - ενώ τώρα δεν είναι». Επίσης, ο Αριστοτέλης δηλώνει (Πολιτικά, 1271 α 6-8: «Και ίσως θα ενο΅ίζετο ότι οι Έφοροι ζητούν ευθύνες από όλες τις αρχές. Αλλά αυτό θα ήταν ΅εγάλη δικαιοδοσία για τους Εφόρους και δεν υποδεικνύου΅ε αυτόν τον τρόπο για την απόδοση ευθυνών . Η κριτική του Αριστοτέλη αναφέρεται στο γεγονός ότι στη Σπάρτη υπάρχουν άτο΅α ήδη επιφορτισ΅ένα να ΅ε τις πλέον δη΅οσιές ση΅αντικές λειτουργίες που δεν εξετάζουν την απόδοση ευθυνών, ενώ στην περίπτωση της Αθήνας υπάρχει εναλλαγή των ο΅άδων των πρυτάνεων και η ΅ηνιαία κλήρωση. Αυτή η κριτική από τον Αριστοτέλη, χωρίς α΅φιβολία, θέλει να πει ότι ο έλεγχος της Γερουσίας είναι πράγ΅ατι ανεπαρκής (επειδή δεν ΅πορούν να παυθούν, δεν ΅πορούν και να τι΅ωρηθούν, πρέπει να ερ΅ηνεύσου΅ε). Το πιθανότερο είναι ότι ο Αριστοτέλης, έχοντας κατά νου την αθηναϊκή ε΅πειρία, κρίνει την, ΅άλλον ετησία στη Σπάρτη. περιοδικότητα στην απόδοση των ευθυνών. Σύ΅φωνα ΅ε τη ΅αρτυρία του φιλοσόφου (Ρητορική, 1419 α. 31-35) οι Έφοροι επίσης ΅πορούν να λογοδοτήσουν στα ΅έλη του Σώ΅ατος που τους διαδέχθηκε και αυτό σύ΅φωνα ΅ε τον ορισ΅ό του Πλάτωνα (Πρωταγόρας, 326 ε) περί απόδοσης ευθυνών, αφού στη Σπάρτη αυτή η απόδοση ευθυνών ΅πορεί να αφορά την κατά περίπτωση χρησι΅ότητα των προτεινό΅ενων από τούς Εφόρους ΅έτρων κατά τη διάρκεια της άσκησης της υπηρεσίας τους. Η έννοια αυτή της χρησι΅ότητας, της καταλληλότητας των ΅ετρούν σε σχέση ΅ε τις περιστάσεις, απαντάται επίσης στη φύση ορισ΅ένων συγκυριακών ΅έτρων.

 

Περιστασιακά κριτήρια κρίσης

Είτε πρόκειται για βασιλείς είτε για άλλους υπόδικους, συχνά τα εφαρ΅οζό΅ενα κριτήρια παρουσιάζουν ιδιαίτερο καιροσκοπικό χαρακτήρα. Έτσι, ΅ετά την άλωση της Καδ΅είας το 382 π.Χ., ο βασιλιάς Αγησίλαος προτείνει, στη δίκη του Φοιδίδα, να εξεταστούν τα ευνοϊκά ση΅εία της κατάστασης, ΅ε το επιχείρη΅α ότι είναι ΅ια παλαιά αρχή το να παίρνει κανείς θετικές πρωτοβουλίες (Ξενοφών, Ελληνικά 5. 2. 32). Και συλλογιζό΅ενοι τη δίκη του Σφοδρία το 372 π.Χ., ση΅ειώνου΅ε ότι ο Ξενοφών προσπαθεί (Ελληνικά 5. 4, 32) να αποδείξει ότι η παρέ΅βαση του Αγησίλαου σε αυτή την υπόθεση δεν υποκινείται ύστερα από το αίτη΅α του γιου του Αρχίδα΅ου, αλλά από την αντίληψη του περί εθνικού συ΅φέροντος: η Σπάρτη δεν ΅πορεί να επιτρέψει το χα΅ό στρατιωτών της δικής του αξίας. Κατά γενικό τρόπο, παρό΅οια ΅έρι΅να προσαρ΅ογής των ποινών στις εφή΅ερες συνθήκες περιβάλλεται ΅ε χαρακτήρα σχεδόν θεσ΅ικό και σε κάθε περίπτωση συστη΅ατικό: «Κατά τον Αριστοτέλη πράγ΅ατι (Πολιτικά 1270 b, 28-31), οι Έφοροι λα΅βάνουν καιροσκοπικές αποφάσεις, χωρίς αναφορά σε κανόνες που να τους αναγκάζουν σ’ αυτό. Ενώ από τους Εφόρους εξαρτώνται σοβαρές αποφάσεις, δεν είναι διαπρεπείς πολίτες, και γι’ αυτό θα ήταν προτι΅ότερο να κρίνουν βασιζό΅ενοι σε γραπτούς κανόνες και ορισ΅ένους νό΅ους, και όχι αυθαίρετα». Το εύρος των δικαστικών εξουσιών των Εφόρων και η ελευθερία δράσης που διαθέτουν σχετικά ΅ε ι ην άρση των ποινών τους δίνουν περίοπτη θέση στην πόλη της Σπάρτης. Ωστόσο, υπάρχει ένα όριο στη δικαστική τους εξουσία: το γεγονός ότι δεν είναι ΅όνον αυτοί που δικάζουν όλα τα πρόσωπα ενάντια στα οποία επιχειρείται η αγωγή, αφού σε ορισ΅ένες περιπτώσεις συνεργάζονται ΅ε τη Γερουσία και άλλοτε ΅ε τη Συνέλευση των πολιτών που αποφασίζει. Σε κάθε περίπτωση, είναι αλήθεια ότι κάθε δικαστήριο λα΅βάνει υπ’ όψιν τις εκτι΅ήσεις περί συγκυριών πριν εκδώσει την απόφαση του.

 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΕΛΛΑΝΟΔΙΚΗ ΑΠΟ ΚΡΑΤΗΡΑ ΤΟΥ 600 ΠΧ

Συ΅πέρασ΅α 

∆ιαπιστώνου΅ε, λοιπόν, ολοφάνερα ότι το δικονο΅ικό σύστη΅α της Σπάρτης είναι σχετικά γνωστό, παρ’ ότι οι πληροφορίες που διαθέτου΅ε είναι αριθ΅ητικά λιγότερες από το αντίστοιχο αθηναϊκό σύστη΅α. Η δυνατότητα για κάθε πολίτη να δικαστεί δύο φορές για την ίδια υπόθεση αποτελεί ένα ΅εγάλο κίνητρο αποτροπής, έτσι ώστε ποτέ κανείς να ΅ην απο΅ακρυνθεί από τους κανόνες συ΅περιφοράς που θέσπισαν οι Σπαρτιάτες. Κάθε άτο΅ο που ΅ία ΅έρα υπέπεσε σε, σφάλ΅α ΅πορεί ανά πάσα στιγ΅ή να τι΅ωρηθεί. Αυτό αποδεικνύεται φανερά από κεί΅ενα που ΅ας ενη΅ερώνουν για m Σπάρτη και όπως στην Αθήνα (ιδιαίτερα στον 4ο αιώνα π.Χ., στο πλαίσιο της εισαγγελικής διαδικασίας) η κοινότητα των πολιτών είναι πλαισιω΅ένη από θεσ΅ούς που επιτρέπουν την άσκηση ελέγχου σε κάθε ΅έλος της. Η συχνότητα των επιχειρού΅ενων προσφυγών στη ∆ικαιοσύνη ενάντια σε στρατιωτικούς αρχηγούς (και ΅άλιστα βασιλείς) τείνει να επιβεβαιώσει το δη΅οκρατικό χαρακτήρα των θεσ΅ών της Σπάρτης, επειδή, όπως υπογρά΅΅ισε ο Μ. Χ. Χάνσεν [Μ.Η. Hansen («H αθηναϊκή δη΅οκρατία την εποχή του ∆η΅οσθένη», Οξφόρδη, 1991, ΅ετάφρ. Γαλλ. 1993, σελ. 294)]: «Η δη΅οκρατία στην αρχαιότητα ήταν τρόπος διακυβέρνησης που τον χαρακτήριζε η συχνότητα των πολιτικών διώξεων, ενώ οι ολιγαρχίες υπέφεραν από το αντίθετο ΅ειονέκτη΅α- ήταν πολύ δύσκολο να οδηγήσει κανείς τους διοικούντες σε απολογισ΅ό των πράξεών τους. Κι ό΅ως, στη Σπάρτη η απόδοση ευθυνών είναι πραγ΅ατικότητα». Φυσικά, αν η φύση του πολιτικού καθεστώτος της Σπάρτης ΅πορεί από πολλές απόψεις να θεωρηθεί δη΅οκρατική - είναι ευνόητο ότι πρόκειται για ΅ια δημοκρατία ολιγάριθμων πολιτών σε σχέση ΅ε τον αριθ΅ό των Περιοίκων και των Ειλώτων-, η κτηθείσα εξουσία της κοινότητας πάνω στα άτο΅α δεν εκφράζεται ΅ε τον ίδιο τρόπο στη Σπάρτη και στην Αθήνα: η σύνεση των Λακεδαι΅ονίων κατά τις οικονο΅ικές διαδικασίες απέναντι σε κάποιον συ΅πατριώτη τους απαντά πράγ΅ατι σε ανάγκη εκφρασ΅ένη από τον ∆η΅οσθένη στον Πρώτο Φιλιππικό (4), όταν ο Αθηναίος ρήτορας υπογρα΅΅ίζει, το 351 π.Χ., τη συχνότητα των κατηγοριών που επισύρουν ενάντια σε στρατηγούς την ποινή του θανάτου.

 

ΤΕΛΟΣ

 

NICOLAS RICHER maître de Conférences à Γ Université de Paris (Γαλλία)

Μετάφραση: Γιώργος Γεωργα΅λής

 

2011

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock